पोखरा, २२ वैशाख । नेपाल आदिवासी जनजाति महासंघ (NEFIN) को आयोजनामा पोखरामा ‘अधिकारमा आधारित प्राकृतिक स्रोत व्यवस्थापन र जैविक विविधता संरक्षण सम्बन्धी’ तीन दिने गोष्ठी सुरु भएको छ। जलवायु परिवर्तनको बढ्दो संकट र आदिवासी समुदायको थातथलोसँग जोडिएका जल्दोबल्दो मुद्दाहरूमा केन्द्रित सो कार्यक्रम वैशाख २४ गतेसम्म चल्नेछ।
मौलिक सुरुवात र पहिलो दिनको सत्र
मंगलबारदेखि सुरु भएको गोष्ठीको पहिलो दिन सहभागीहरूले आ-आफ्नो मातृभाषामा परिचय दिँदै आदिवासी परम्परा र संस्कृति अनुसार कार्यक्रमको विधिवत् आरम्भ गरेका थिए। गोष्ठीको पहिलो दिन मुख्यगरी आदिवासीहरूको पहिचान, नीतिगत चुनौती र जलवायु परिवर्तनको प्रभावमा केन्द्रित रह्यो:
- साइनो अभियान: निर्देशक टुङ्ग राईले ‘आदिवासीको जरा र सामूहिकताको सूत्र’ विषयमा प्रस्तुति दिँदै आदिवासी समुदायको आफ्नो भूमि र प्रकृतिसँगको सम्बन्धबारे चर्चा गर्नुभयो।
- नीतिगत चुनौती: महासंघकी उपाध्यक्ष चिनी माया माझीले आदिवासी संस्कृति र प्रकृतिबीचको सम्बन्धमा विद्यमान नीतिगत बाधाव्यवधानबारे प्रकाश पार्नुभयो।
- जलवायु परिवर्तन: सहजकर्ता धनमान गुरुङले जलवायु परिवर्तनले आदिवासीको सामाजिक र सांस्कृतिक पक्षमा पारेको असरबारे सहभागीहरूलाई सहजीकरण गर्नुभयो।
- अन्तर्राष्ट्रिय प्रतिबद्धता: कार्यक्रममा संयुक्त राष्ट्रसंघीय खाका महासन्धि (UNFCCC) र नेपालको ‘राष्ट्रिय योगदान दस्तावेज’ (NDC) मा आदिवासी जनजातिका दृष्टिकोण र सहभागिता कस्तो हुनुपर्छ भन्ने विषयमा गहन छलफल भएको थियो।
आगामी कार्यसूची र मुख्य आकर्षण
गोष्ठीको बाँकी दुई दिनमा जैविक विविधता र आदिवासी जनजातिबीचको अन्तरसम्बन्ध, पुर्ख्यौली ज्ञानको महत्त्व र वनजंगलको संरक्षणमा समुदायको भूमिकाबारे बहस हुनेछ। साथै, नेपालको प्रचलित वन र भूमि ऐनमा आदिवासीका अधिकारहरू कति सुरक्षित छन् भन्ने विषयमा पनि समीक्षा गरिनेछ।
पहिलो दिनको सत्रमा एक जातिको मौन विस्थापनको पीडा समेटिएको ‘नदीको सम्झना’ वृत्तचित्र समेत प्रदर्शन गरिएको थियो। जसमा माझीकाे कथा रहेकाे थियाे ।
समापन र मार्गचित्र
वैशाख २४ गते समापन हुने यस गोष्ठीले आदिवासी अधिकार सम्बन्धी अन्तर्राष्ट्रिय कानुनहरूको सन्दर्भमा नेपालका आदिवासीका सवालहरूलाई समेट्दै आगामी अभियानका लागि एक स्पष्ट ‘मार्गचित्र‘ तय गर्ने लक्ष्य राखेको छ।
कार्यक्रममा चिनीमाया माझी, धनमान गुरुङ, टुङ्ग राई, मनोज आठपहरिया, भुटिला शेर्पा र अशोक परियार लगायतका विज्ञहरूले सहजकर्ता र स्रोतव्यक्तिको रूपमा सहजीकरण गरिरहनुभएको छ।
